پنجشنبه 26 خرداد 1384

جهانی شدن چیست؟ [مقاله , ]

مفهوم جهانی شدن به دلیل نو بودن در دنیا و فقدان بحث كافی در مورد آن، تعریف یكسان و قابل پذیرش برای همگان ندارد. در یك معنا جهانی شدن عبارت است از: فرآیند افزایش «وابستگی متقابل» میان جوامع مختلف در مقیاس جهانی. وابستگی متقابل می تواند اشكال متنوعی به خود بگیرد، اما جامعه شناسان توجه خود را روی دو مفهوم «جهانی شدن اقتصاد» و «جهانی شدن فرهنگ» متمركز می كنند.

تاریخچه جهانی شدن

در اوایل سال 1980 هفت كشور صنعتی به رهبری امریكا و انگلیس، ایده جهانی شدن را مطرح و در این ارتباط مساله «مقررات زدایی» را عنوان كردند. بر همین اساس گفتند كه قوانین
 دست و پا گیر را باید برداشت و مرزهای جغرافیایی محبوس كننده سرمایه را از بین برد تا
 سرمایه دار بتواند در هر كشوری كه سود بیشتری خواهد داشت امكان حضور یابد. گام بعدی مشروط كردن پرداخت وام از سوی بانك جهانی و صندوق بین المللی پول بود، پرداخت وام موكول به پذیرش نسخه های این دو نهاد شد كه از جمله حذف یارانه و جبران كسر بودجه از طریق ایجاد یك سیستم اقتصادی پاسخگو به نیازهای تولید و مصرف را شامل می شد.

گام سوم را سرمایه داری در مسیر تجارت، تحرك و گسترش از طریق بین المللی كردن ارتباطات برداشت تا افكار را برای پذیرش این آماده كند. (علوی،1382، ص 55)

در اینجا به تاریخچه ای دیگر از «یان آرت شولت»  اشاره می كنیم. وی معتقد است كه اگر جهانی شدن را بر حسب گسترش فوق قلمرویی تعریف كنیم در این صورت تاریخچه آن هم ابعاد طولانی و هم معاصر خواهد داشت. ریشه برخی از تحولات شرایط فوق قلمرو گرایی را می توان در چندین قرن قبل رد یابی كرد. اما جهانی شدن سریع، منتها در مقیاس وسیع، عمدتا طی دهه های اخیر رخ داده است.

به طور كلی تا امروز می توان سه مرحله جهانی شدن را مشخص كرد. نخست، هشیاری جهانی حدود پانصد سال قبل شروع شد. دوم، فوق قلمرو گرایی از اواسط قرن نوزدهم ظاهر شد و طی سده بعد با آهنگی تدریجی توسعه پیدا كرد. سوم، روابط جهانی عمدتا از سال های دهه 1960 گسترش یافته و بیشترین اهمیت را به دست آورده است.

امكانات تبدیل شدن جهان گرایی از تصور به روابط اجتماعی مستقل تر از اواسط قرن 19 بتدریج فراهم شده است. حدود یك قرن پس از دهه 1850 شاهد ظهور نخستین تكنولوژی های ارتباطات جهانی، تحكیم نخستین بازارهای جهانی، برخی از عناصر سرمایه گذاری جهانی و بخشی از جهان گرایی در سازمان های خاص هستیم. این جهانی شدن از نظر وسعت به هیچ وجه با پدیدار شدن فوق قلمرویی سریع كه از اواسط قرن 20 شاهد آن بوده ایم، قابل مقایسه نیست.
به علاوه زنجیرهای تولید برون مرزی و مشكلات زیست محیطی فراجهانی در این سال های اولیه به هیچ وجه وجود نداشتند. با وجود این، در فاصله میان اواسط قرن نوزدهم و اواسط قرن بیستم
برای جهانی شدن در مقیاس وسیع اقدامات مقدماتی زیادی انجام شد. (آرت شولت، 1382، ص 72 )

 

 

جهانی شدن

مفهوم جهانی شدن به دلیل نو بودن در دنیا و فقدان بحث كافی در مورد آن، تعریف یكسان و قابل پذیرش برای همگان ندارد. در یك معنا جهانی شدن عبارت است از: فرآیند افزایش «وابستگی متقابل» میان جوامع مختلف در مقیاس جهانی. وابستگی متقابل می تواند اشكال متنوعی به خود بگیرد، اما جامعه شناسان توجه خود را روی دو مفهوم «جهانی شدن اقتصاد» و «جهانی شدن فرهنگ» متمركز می كنند.

1ـ در مفهوم اقتصادی، فعالیت «شركت های چند ملیتی»، به مثابه هسته اصلی جهانی شدن تولید تلقی می شود. در این معنا، تصمیم گیری در مورد جایگاه صنعت به مثابه یك امكان، در سطح كل جهان اتخاذ می شود، نه در محدوده «دولت ـ ملت ها». بازارهای مالی جهان در حال حاضر از طریق «تكنولوژی اطلاعات» سریع با هم ارتباط برقرار می كنند، به نحوی كه «سرمایه» و منابع تولید بتوانند در سراسر جهان و به طور پیوسته در گردش باشند، بدون اینكه محدودیت های مكانی و زمانی بر آنها حاكم شود. بخش عمده ای از جهانی شدن ( در این مفهوم )، برای افراد عادی غیرقابل مشاهده است، ولی پیامدهای آن كاملا عینی می باشد. بر اثر تصمیم هایی كه از هزاران كیلومتر فاصله توسط دیگران و در سطح جهانی اتخاذ می شود، بسیاری از افراد شغل خود را از دست می دهند و یا صاحب شغل می شوند. مفهوم ضمنی این دیدگاه آن است كه «دولت ـ ملت ها» در آینده نزدیك موقعیت و جایگاه خود را به عنوان یك واحد مهم، در اقتصاد جهان از دست خواهند داد.

2ـ جهانی شدن فرهنگ بسیار عینی تر است، چراكه تصاویر رسانه ای به طور روزافزونی
 در سطح جهانی پراكنده می شوند و از طریق ماهواره یا كابل نوری وارد خانه های مردم می گردند. از سوی دیگر، تولیدات فرهنگی به صورت روز افزونی زیر سلطه شركت های چند رسانه ای قرار می گیرند و محصولاتشان در سرتاسر جهان پخش می شود. (تقوی، 1381، ص25ـ26)

منتقدین جهانی شدن اظهار می دارند كه در مورد فرایند مزبور مبالغه شده است، زیرا
 فرض می شود تعداد معدودی از افراد در راس شركت های چند ملیتی، در كنترل و «عقلانیت» دارای قدرت های فوق انسانی هستند. ولی در واقع، هیچ فردی چنین قدرتی ندارد. جامعه شناسانی نظیر پل هیرست اعتقاد دارند كه بر خلاف نظر اندیشه پردازان جهانی شدن كه ادعا می كنند
«دولت ـ ملت ها» تدریجا به تحلیل می روند، اقتصاد و فرهنگ جهانی به سوی بین المللی شدن گرایش داشته اند. این امر بر مبنای مناسبات فزاینده میان «دولت ـ ملت ها» صورت گرفته و به منشا مهم «هویت» جهانی شدن آنان مبدل شده است.

مبانی جهانی شدن از اواخر سده نوزدهم در دنیا آغاز شده و تدریجا سرعت گرفته است، اما دو مرحله در تحول تاریخی آن تعیین كننده و اساسی بوده است. (پیشین، ص 27)

از آخرین ربع سده 19 تا شروع جنگ جهانی اول، تجارت و سرمایه گذاری به فراسوی مرزهای ملی گسترش یافت. طی نیمه دوم سده بیستم، جهان پیشرفت مداومی را در یكپارچگی اقتصادی تجربه كرد: ملت ها و اقتصاد آنها را با هم ربط داد و پول های ملی، نرخ های مبادله،
بانك ها و مبادله های سهام آنان را به هم جوش زد.

میان این دو مرحله از جهانی شدن اقتصاد دنیا، وجوه اشتراك و افتراق زیادی وجود دارد.
 به منظور روشن شدن هرچه بیشتر مطالب، یادآوری این نكته لازم است كه هر دو مرحله جهانی شدن (پیش از جنگ جهانی اول و پس از جنگ جهانی دوم) با وقوع انقلاب های تكنولوژیك مصادف بود. گذشته از آن، هر دو مورد انقلاب های تكنولوژیك در بخش های مشابه به وقوع
 پیوسته اند: حمل و نقل، ارتباطات، نیمه دوم سده نوزده شاهد اختراع كشتی بخار، راه آهن و تلگراف بود، درحالی كه نیمه دوم سده بیست نظاره گراختراع هواپیمای جت، كامپیوتر، ماهواره و تلفن بی سیم بود. پیامد هر دو مورد از انقلاب های تكنولوژیك، كاهش هزینه های غلبه بر موانع مربوط به فواصل جغرافیایی بود. (پیشین، ص 123)

 (و هم) قطار، عصاره انقلاب تكنولوژی نخست محسوب می شود.... كشورهایی كه راسا
می توانستند راه آهن بسازند و كشورهایی كه به این كار قادر نبودند، هر دو به سرعت نسبت به ایجاد آن اقدام كردند. برای اینكه خطوط راه آهن كشورهای مختلف بتوانند به هم متصل شوند، كشورهای جهان به مراعات «استانداردها» ملزم شدند. برای مقابله با سیستم های مختلف و حل مشكلات آنها، اطلاعات هنجار شكنی ارائه گردیدند. از سوی دیگر، قطار، حركت مبتكرانه و بی سابقه ای را
جرقه زد كه در آن سرمایه گذاران با تجربه اولیه، میلیون ها دلار در شركت هایی سرمایه گذاری كردند كه به ظاهر دارای آینده ای مبهم، بدون درآمد معین و سودآوری پایین بود. در ذهنیت عموم مردم، قطار نماینده و نیروی محرك انقلاب اجتماعی و اقتصادی محسوب می شود.

امروزه، نیروی وهم آلود اطلاعات بر هر تبیین قوی غلبه می كند. این نیرو به صورت
 معنی دار و قابل توجهی  دیدگان تحلیل گران جامعه را در برابر ویژگی ها و قدرت نهفته در ورای دگرگونی های اجتماعی می بندد. (پیشین، ص 123)

نیروهای اجتماعی ویژه ای كه توسعه راه آهن را سبب شدند، به شكل گیری و توسعه
 شبكه های اطلاع رسانی نیز كمك می كنند. به منظور مشاركت فعال در ایجاد دگرگونی و عدم اكتفا به قرار گرفتن در جریان آن (دگرگونی)، لازم است سازمان های اجتماعی را به درستی بشناسیم و تنها به گردآوری و پردازش اطلاعات بسنده نكنیم. تفاوت میان جهانی شدن در دو مرحله مورد بحث، به شكل، ماهیت و عمق آن دو مربوط می شود. ویژگی شاخص این دو مرحله، در توانمندی آنها برای تعیین دوره های معین توسعه نهفته است. یكی از مورخین معاصر می نویسد كه: «نوباوگی انقلاب معروف به اطلاعات، بسیار تاثیرگذار بوده است، درحالی كه نو بودن قطار، تلگراف، اتومبیل، رادیو و تلفن در زمان خودشان به طور یكسان موثر افتاده است.» (پیشین، ص 124)

 

 

نوشته شده توسط فرنود حسنی در  پنجشنبه 26 خرداد 1384  و ساعت 07:06 ق.ظ

ویرایش شده در -  و ساعت -

(نظر

 


مطالب پیشین...

  دعوت به همکاری علمی و أموزشی در ماهنامه عصر فناوری اطلاعات

 

  صورتجلسه اولین جلسه "شبكه گفتمان توسعه"

  طرح ایجاد شورای الکترونیکی از طرف محمود حاجلی

  طرح كارگروه IT و جوانان منتظر تصویب شورای عالی فناوری اطلاعات است

  لزوم راه اندازی کارگروه مجدد جوانان در حوزه فناوری اطلاعات و IT

  رایزنی‌های لازم برای راه‌اندازی مجدد کارگروه جوانان در کشور

  دبیرخانه‌ی شورای عالی فناوری اطلاعات مصوبات مربوط به WSIS را پیگیری می‌كند

  کنفرانس بین المللی جوانان خاورمیانه و آفریقا

  تبریک نوروزی

  همایش ارزیابی ملی دومین اجلاس جهانی سران درباره‌ی جامعه‌ی اطلاعاتی

  معرفی ماهنامه تخصصی عصر فناوری اطلاعات

  فعالیتهای WSIS در 2006

  یادها و خاطرها در تونس با دکتر و شیرین عبادی

  با پایان یافتن اجلاس تونس؛ فعالیت‌های كارگروه جوانان WSIS هنوز ادامه دارد

وبلاگ ما ...

  صفحه اصلی

  ارسال ایمیل


بایگانی ...

 نویسندگان

فرنود حسنی (81)
محمود حاجیلی (96)


موضوعات

خبر (78)
مقاله (33)
درباره ما (12)
گزارش ها (6)
صورت جلسات (5)
تماس با ما (1)
سازمان های همکار (1)
سایت های مرتبط (2)
درباره اجلاس (34)
دیدگاه (5)


 آرشیو

مهر 1386 (1)
اسفند 1385 (1)
بهمن 1385 (1)
آبان 1385 (2)
مهر 1385 (2)
مرداد 1385 (1)
اردیبهشت 1385 (1)
اسفند 1384 (2)
بهمن 1384 (2)
آذر 1384 (4)
آبان 1384 (4)
مهر 1384 (9)
شهریور 1384 (11)
مرداد 1384 (9)
تیر 1384 (12)
خرداد 1384 (33)
اردیبهشت 1384 (30)
فروردین 1384 (23)
اسفند 1383 (14)
بهمن 1383 (15)


صفحات

 

 

لینكستان ...

  مدیریت فناوری اطلاعات(۲)

  ماهنامه عصر فناوری اطلاعات

  آی تی نویس

  دانشجویان و جامعه اطلاعاتی

  جامعه اطلاعاتی و ایران

  وبلاگ استاد شکر خواه

  پورتال مدیریت فناوری اطلاعات

  منبع مقالات IT

  بازرگانی و بازرگانی الکترونیک

  رادیو جوان

  توسعه دانایی محور

  ایران و جامعه اطلاعاتی

  ایران گلوبال

  انجمن IT جوانان کشور

  آینده نگر

  سایت رسمی ایران و جامعه اطلاعاتی

  مدیریت فناوری اطلاعات

 

لینكدونی ...

آزادی اطلاعات و حق دسترسی؛ بنیان دموكراسی (-)
اطلاعات، جامعه اطلاعاتی و ساختارهای معرفتی (-)
آزادی اطلاعات و حق دسترسی؛ بنیان دموكراسی (-)
جامعه اطلاعاتی؛ چالش‌ها و فرصت‌ها (-)
چگونه یک برنامه بازاریابی بنویسیم؟ (-)
توسعه زیر ساختی آموزش در جامعه داناْْیی محور(بخش دوم) (-)
توسعه زیر ساختی آموزش در جامعه دانایی محور(بخش اول) (-)
آموزش در هزاره سوم آموزش مکانیکی- آموزش دینامیکی (-)
نقش آموزش در توسعه اطلاعاتی جامعه دانش مدار 1 (-)
پویایی سیستم های آموزش عالی از ملزومات جامعه دانایی محور است (-)
آرشیو لینكدونی

 

جستجو ...

جستجو در بلاگ

 

خبرنامه ...

 

آمار وبلاگ...

بازدید های امروز :

بازدید های دیروز :

كل مطالب :

كل نظرها :

كل بازدید ها :



شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic